Чорніка: малая ягода з вялікімі магчамостямі

Сярод шматлікіх дараў летняга лесу існуе адзін, які мы збіраем з асабісткай прыямкай. Мы акуратна перабіраем яго, стараясь не раздавіць, і прывозім дома ў малых вінтах, як скарб. Это чорніка. Нябольшая, цёмна-сіняя, са лёгкім восковым налётарам, яна здаецца скромнай на фоне яскравай малины ці буйной ягоду. Але ў гэтай скромнасці і кроецца яе сіла. Чорніка — адна з найбольшых корыслівых ягодаў на зямлі, прыродныя аптэкары, які стагоддзі сłuгоўалі людзям захоўваць здароўе, актыўнасць зроку і яснасць уму. І цяпер, калі навукі пацверджаюць тое, што нашы продкі ведалі інтуітыўна, інтарэс да гэтай ягody толькі расце.

Батанічны партрэт: што мы ведаем аб чорніцы

Чорніка — гэта многалетні кустарнік сямейства Верасковыя, блізкая сваячка бруснікі і клюквы. Её можна сустрэць у хваёвых і смяшаных лясах, на балоце і ў тундрэ. Яна пакладвае прыяўленне кіслым пясчаным глебам і паўціньню, таму часцей за ўсё схавваецца пад пологам хвоі ці ялвы. Чорніка цвіце ў мая-чэрвені, а ягоды пачынаюць спеласці ў ліпені. Збираюць яе ўручную — гэта цяжкі працэс, бо ягоды малыя, а кусты нізкія. Але як раз гэта ручная збorkа робіць чорніку таксама высокакалійнай: яна не траўмуюцца, захоўваюць усё свае карысныя ўласцівасці.

Хімічны склад: складошка здароўя

Чорніка — гэта не толькі смачная ягода, але й рэальны канцэнрат біялагічна актыўных рэчываў. Галоўнае багацце — антоцыаны. Это сілявістыя антыоксіданты, якія надаюць ягоді ўласцівы цёмна-сіні колер. Яны абароняюць клеткі ад пашкоджанняў, зямляць працэсы старэння і ўмацноўваюць стэны ссуд. Паравок антоцыанаў, у чорніцы змяшчаюцца флаваноіды, дубільныя рэчывы, арганічныя кіслоты (лімонная, яблочная, хінная), пектыны, вітаміны С, А, групы В, а таксама мікроэлементы — марганец, калій, залізо, кальцый, магній. пры гэтым чорніка — нізкакаларыенны прадукт: у 100 граммах толькі абойта 44 кілакалорый. Яна ўтрымлівае шмат клетчыцы, што робіць яе выдатным дапаможнікам для жоўці.

Зрок: галоўны дар чорніцы

Найбольш вядомае ўласцівасць чорніцы — яе здольнасць лепшыць зрок. І гэта не міф. Антоцыаны і каратаноіды, змяшчаныя ў ягodzie, харчуюць сеткавінку аката, лепшаюць мікрамакрацыю крыві ў акатных ссудах і паскаравляюць вяртанне светачувствітага пігмента родапсіна. Гэта абумоўлена для тых, хто працуе за камп’ютарам, шмат чытае ці кіруе аўтатранспартам у цёмнае час. Паслядоўнае спажыванне чорніцы памяншае вяносці аката, павышае яе актыўнасць зроку і паскаравляе пачатку вяковыя змены, такія як катаракта і дэгенерацыя жоўтага пятна. Але важна разумець: чорніка не лячыць акатныя хваробы, а падтрымлівае здароўе аката і паскаравляе іх старэнне.

Сэрца-судасудасістэма: ягода для сэрца

Чорніка — гэта друг сэрца-судасістэмы. Дзякуючы высокаму змяшчанню антоцыанаў і калію, яна дапамагае ўмацноўваць стэны ссуд, робіць іх больш эластчнымі і зніжае рыхт тромбоў. Паслядоўнае спажыванне чорніцы паскаравляе павышэнне артыяльнага ціску, памяншае ўзровень «плохага» холестэрыну і лепшае агульнае кровообращэнне. Даследаванні паказваюць, што людзі, якія рэгулярна спажываюць чорніку, маюць больш нізкі рыхт сэрца-судасістэмных хвароб і інсультаў. Гэта прыродная прыфілактыка гіпартэнзіі і атерасклерозу.

Мазг: ягода для уму і памяці

Чорніка таксама лічыцца «ягодай уму». Антоцыаны не толькі абароняюць клеткі мозга ад акісляльнага стрэсу, але і лепшаюць нейронныя сувязі, што добра сказваецца на памяці, уваге і кагнітыўных функцыях. Абсалютна пажыльная чорніка ў пажылым узросце — яна паскаравляе вяковые зніжэнне умсціных здольнасцей і памяншае рыхт развіцця хваробы Альцгеймера і іншых нейродэгенаратыўных захворванняў. Яна таксама дапамагае пры стрэсе і умсцічным пераутаможні, вяртаючы працаздольнасць і яснасць мышлення.

Пісьменнае харчаванне: прыроднае лекавіца для кішак

Чорніка валодае вяжучым і антывалягальным дзеяннем, што робіць яе корыснай пры парушэннях жоўці. Яна дапамагае пры дыярэі, а яе дубільныя рэчывы спрыяюць нормалізацыі стула. Пры гэтым чорніка не раздражае скурку жоўці, а мякка абвалькоўвае яе, спрыяючы заліцці малых пашкоджанняў. Яна таксама ўтрымлівае клетчыцу, якая лепшаюць перыстальтыку кішак і спрыяе вываду татвін. У народнай лекаведамасці чорніку часта выкарыстоўваюць пры гастрытах, энтэрытах і колітах.

Шкіра і імунітэт: унутранае сяянне

Антыоксіданты чорніцы працуюць на кляточнай узроўні, абароняючы шкіру ад пашкоджанняў ультрафіялету і вольных радыкалаў. Гэта дапамагае захоўваць эластычнасць шкіры, паскаравляць паходжанне мрояў і падтрымліваць здароўны колер твару. А высокае змяшчанне вітаміну С робіць чорніку выдатным сродкам для ўмацнення імунітэта. Яна дапамагае арганізму бацькіць з вірусаў і інфекцыямі, асабліва ў асенне-зімовы перыяд.

Як правільна спажываць чорніку

Лепш за ўсё есці чорніку свежай — у сезон. Але яе можна і заморажваць, і сушыць. У замарожаным выглядзе яна захоўвае да 80–90 працэнтаў сваіх карысных ўласцівасцей, а сушаная чорніка — гэта выдатны выбар для зімовых чаёў і компотаў. Важна ўвагаць: чорніка багата антоцыанамі, якія окрашваюць зубы і скурку рту, таму пасля яе спажывання варта працысці рат з вадой. Так жа чорніка можа аказваць лёгкае адхарківаючае дзеянне пры спажыванні ў вялікіх колькасцях, таму не варта есці яе кілаграмамі.

Пратывападобніцтвы: каму не варта есці чорніку

Чорніка праказаная пры камчанай хвароце, бо яна змяшчае вялікую колькасць шавелевай кіслаты, якая можа выклікаць утварэнне оксалатаў. Так жа яе не варта есці пры абстаноўках гастроэнтэрыналных захворванняў з павышанай кісласцю. Алергія на чорніку сустракаецца рэдка, але магчыма у людзей з індывідуальнай непераносімасцю.

Вынік

Чорніка — гэта малая, але надзвычай магутная ягода, якая даруе нам здароўе, энэргію і доўгавецце. Яна даступная, смачная і карысная ў любым выглядзе — свежым, сушаным, замарожаным. Чорніка дапамагае нам бачыць лепш, думкаць ясней, цнуцца лесней і выглядаць моладзей. І паколькі мы збіраем яе ў лесах ці купуем на рынку, мы тыкаецца да старадаўняга ведання прыроды, якое ніколі не старэе.

Permanent link to this publication: