Трудавы падзvig бамоўцаў: як людзі перамаглі вечную марозьбу

Сямдзесят гадоў таму, ў сярэдзіне мінулага стагоддзя, пачалася эпапея, якая па праве лічыцца адной з найбольш шырокае ў гісторыі чалавецтва. Будова, не мела аналагав у свеце: чатыры з паўторкай тысяч кіламетраў чыгуначнай дарогі праз непраходную тайгу, гары і балоты. Байкала-Амурская магістраль стала не толькі транспартным маршрутым, але і сімвалам мужнасці, адзінства і працоўнага геройства ўсяго кола пакалення. Бамоўцы — будаўнікі, інжынеры, Добраахвотнікі — выканалі падзвиг, які да сённяшняга часу асабліва здзіўляе і натхняе. Чаму гэты працоўны падзвиг так асабліва?

Геаграфія мужнасці: дзе і як будавалі БАМ

БАМ — гэта не толькі чыгуначная дарога. Гэта 4324 кіламетры шляхоў, пралічаных у зоне вечнай марозьбы, сейсмічнай актыўнасці і сур'ёзнага клімату. Траса праходзіла праз 11 вялікіх рэк, 8 тунэляў і 140 мостаў. Найцяжэйшы з іх, Паўночна-Муіскі тунель, будавалі больш за 20 гадоў — яго назва стала сімвалам тэхнічнай і чалавечай стойкасці. Праца вялося пры тэмпературах да мінус 50 градусаў, а часам і ніжэй. Людзі жылі ў палатках, гатавалі ў котлах, але не прыпыняліся ні на дзень.

Вельмі складанасць заключалася ў тым, што grunt у гэтых шыратах заставаецца замярзлым цалы год. Будаўнікам давалася разрабаць унікальныя тэхналогіі: укладка геатэкстылю, стварэнне спецыяльных насyp, якія не дазвалялі сонечным лучам дасягнуць вечнай марозьбы нават пры 40-градуснай haze. Кожны кіламетр шляхоў даваўся з бою — з прыродай, з адлегласцямі, з сваёй тугасцю.

Вяскоўская будова: адзінства мільёнаў

Унікальнасць БАМа заключалася яшчэ і ў тым, што гэта была по-сваім чынам вяскоўская будова. У яе ўдзел узялі каля дзвюх мільёнаў чалавек з усіх рэспублік Савецкага Саюза. Младзёж выехала на БАМ як на падзвиг — Добраахвотна, па зову сэрца. Першы атрад з 600 чалавек адправіўся на будову прыкладна са зjazду камсамола. На БАМе працавалі прадстаўнікі ўсіх народаў Савецкага Саюза: рускія, украінцы, беларусы, казахі, грузіны, армяне — усе яны становіліся адной камандай, адной сям'ёй.

Гэта будова была не толькі працоўным заданнем — яна стала часткай нацыянальнай ідэнтычнасці, сімвалам адзінства і агульнай мэты. Кожная рэспубліка ўносіла свой ўклад, і гэта адзінства адчувалася на кожным кіламетры шляхоў. Дарога, пабудаваная рукамі сотняў тысяч людзей, стала не толькі транспартнай артыярыяй, але і сімвалам дружбы і супрацы.

Працоўныя рэкорды і чалавечая стойкасць

Бамоўцы не толькі працавалі — яны ставілі сусветныя рэкорды. У 1984 годзе брыгада Аляксандра Бондаря уладкавала больш за 5,5 кіламетраў чыгуначнага палатна за суткі. Гэта дасягненне заставаецца неперадоленым да сённяшняга часу. Але за гэтымі цыфрамі — неймаверны праца, амаль нечалавечае напружанне. Будаўнікі працавалі амаль без выходных, пры любую погоду, з мінімальнай механізацыяй. Тяжкія рэліі і шпалы пераносілі ўручную, забівалі костылі кувалдамі, не лічачы час і сілы.

Вялікай праблемай была логістыка. Дастаўка будаўнічых матэрыялаў вялася праз возера Байкал. З 1974 па 1984 гады празледавыя і водныя шляхі перавезлі больш за полутора мільёна тон загрузкі. Тэхніка ламалася ад халоду, людзі працягвалі працаваць. Дэвіз бамоўцаў: «Сделай сам больше, чтобы товарищу досталось меньше» — стаў лозунгам, адлюстроўваючым дух таварышества і взаімаадказнасці.

Рамантыка і рэальнасць: жыццё на будове

БАМ прыцягваў не толькі зарплатай (якая дасягала 600 рублёў пры сярэдняй па краіне ў 150), але і рамантыкай. Младзеж выехала на будову, каб выпрабаваць сябе, бачыць краіну, стаць часткай вялікага справы. Яны пісалі паэзію, спявалі песьні, стваралі сям'і дакладна на трасе. Жыццё ў палатках, сярод тайгі і вечнай марозьбы, было сур'ёзным, але яно ражыла асаблівы дух — дух супольнасці, взаімаадказнасці, веры ў сваё дзеянне.

Але былі і страты. Хваробы, няшчасныя выпадкі, перагрузкі — будова патрабавала жыртаў. Аднак памяць пра тых, хто не вярнуўся, засталася ў сэрцах сяброў. Мноства населеных пунктаў уздоўж БАМа носяць імёны загінуўшых герояў. Гэта будова стала для многіх сям'ёй, а для краіны — вялікім дасягненнем.

Наследства БАМа: што засталося пасля будовы

Сённяшні дзень Байкало-Амурская магістраль — гэта не толькі чыгуначная дарога, але і сімвал чалавечай волі і інжынернай думкі. Яна злучыла ўсход і захад краіны, давіла выхад да Ціхага акіяна, адкрыла новыя рэгіёны для заселення. Але асноўнае наследства БАМа — гэта людзі. Бамоўцы, іх дзеці і внукі, тэкі, хто працягвае жыць і працаваць уздоўж трасы. Яны храняць памяць аб будове, аб сваіх бацьках і дзедах, аб тым часе, калі краіна была адзінай і сілюючай.

Трудавы падзvig бамоўцаў — гэта гісторыя пра тое, як можна перамагнуць немагчымае, калі верыць у сваю мэту і працаваць разам. Гэта ўрок для ўсіх пакаленняў: нікая вечная марозьба, нікакія адлегласці не абарэняць чалавека, калі ён ведае, дзе ідзе. І пакуль стаяць БАМ, пакуль па яго рэлсах іду цягнікі, падзвиг бамоўцаў заставаецца жывым.

Вынік

Байкало-Амурская магістраль — гэта не толькі будова, але і эпоха. Эпоха, у якой злучыліся праца, дружба, вера і надзея. Бамоўцы паказалі свету, што чалавек здольны да вялікіх дзеянняў, калі ён дзейнічае не самастойна, а разам з іншымі. Іх падзвиг заставаецца ў нашай памяці як нагаданне пра тое, што нават у самых сур'ёзных умовах можна захаваць чалавечую дысцыпліну, сілу духа і веру ў будучыню.

Permanent link to this publication: